Van leerkrachtgestuurd naar eigenaarschap en zelfregulatie

Van Leerkrachtgestuurd naar eigenaarschap en zelfregulatie

Eén van de kernwaarden van Kindcentrum Caleidoscoop is eigenaarschap. Om dit in de praktijk vorm te geven is dit schooljaar gestart met een teamscholing. Daarom een korte schets van de theoretische achtergrond van eigenaarschap en vandaaruit de relatie met zelfregulatie.

Waarom eigenaarschap?

Wanneer leerlingen eigenaarschap over hun eigen leerproces hebben, leidt dit tot significant betere leerresultaten en dat heeft een positieve uitwerking op de werkhouding (William, 2013).

Wat houdt eigenaarschap dan in?

Eigenaarschap ligt niet alleen bij de leerlingen, het is een concept dat vanuit de schoolvisie betrekking heeft op het handelen van het team (management en leerkrachten), en vandaaruit het faciliteren van leerlingen en betrekken van ouders bij het leerproces van hun kinderen. Vanuit opbrengstgericht werken maakt het team gerichte keuzes met betrekking tot visie en schoolontwikkeling, vervolgens maakt de leerkracht weer specifieke keuzes voor de te behalen doelen voor de groep en de individuele leerling. Leerkrachten hebben elkaar daarbij nodig, zij leren van elkaar door bijvoorbeeld gesprekken te voeren over het leren van kinderen. Ook kunnen zij elkaar helpen door mogelijke interventies te bespreken die ingezet kunnen worden ter bevordering van het leren. 

Dit is een cyclisch proces, ook wel PDSA-cyclus genoemd. De leerkrachten bespreken de resultaten ook met de individuele leerlingen, die aan de hand daarvan hun eigen leerdoelen gaan bepalen. Zij bedenken wat er geleerd moet worden, hoe ze dat gaan doen, wanneer het doel behaald is en evalueren achteraf hun eigen inzet en ontwikkeling. Leerlingen kunnen individueel of gezamenlijk aan doelen werken. De vorderingen worden bijgehouden in een datamap, portfolio of rapportfolio. Op gezette tijden worden gesprekken met ouders ingepland waarbij de leerlingen hun ontwikkeling laten zien. Ook hierin hebben zij de regie. De leerkracht ondersteunt op aanvraag of waar nodig.

Welke interventies moeten worden gepleegd om eigenaarschap te faciliteren?

Onderzoek (William, 2013) laat zien wat werkt in het leerproces van de leerlingen:

-       Deel de leerdoelen.

-       Laat hen zien dat leervermogen voor ontwikkeling vatbaar is.

-       Maak vergelijken van prestaties met andere leerlingen moeilijker.

-       Geef feed forward.

-       Laat leerlingen zoveel mogelijk evalueren.

Geen eigenaarschap zonder zelfregulatie

Zelfregulatie is het vermogen om goede keuzes te maken door te reflecteren, ondersteund door belangrijke vaardigheden als reguleren (van gedachten, gevoelens, vermogen en gedrag) en afstemmen (belangrijk voor samenwerken). Feedback van leerkracht en medeleerlingen is hierbij onmisbaar. Cognitie, metacognitie en motivatie zijn nodig voor het combineren van de leerstrategieën (relateren, structureren, analyseren, oriënteren, plannen en evalueren). Zelfregulatie gebeurt idealiter zelfstandig met zin voor verantwoordelijkheid.

Het proces van leerkrachtgestuurd onderwijs naar eigenaarschap over het eigen leerproces is voor team Caleidoscoop nog een lange, maar interessante, weg!!

 

Literatuurlijst:

Berends, R. (2014, maart). Eigenaarschap als kernelement. JSW, pp. 6-9

    Boekaerts, M., & Simons P. R. (1995). Leren en Instructie. Assen: Van Gorkum.

     Bootsma, M. (2014, maart). Eigenaarschap als kernelement. JSW, pp. 12-15

     Karels, M. (2017). Kindgericht onderwijs in een lerende school. Geraadpleegd op 02-03-2017,van http://wij-leren.nl/kindgericht-onderwijs-in-lerende-school.php

     Karels, M. (2016). Van jaarklassensysteem naar kindgericht onderwijs. 

Geraadpleegd op 02-03-2017, van http://wij-leren.nl/naar-kindgericht-onderwijs.php

    Kostons, D., Donker, A.S., & Opdenakker, M.-C., (2014): Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk: Een kennisbasis voor effectieve strategie-instructie. (GION onderwijs/onderzoek Rijksuniversiteit Groningen). Geraadpleegd op 25 januari 2016 via Zelfgestuurd-leren-in-de-onderwijspraktijk (PDF)

    Noort, R. van. (2004, januari). Zelfsturing en zelfregulatie. Geraadpleegd van http://www.kessels-smit.nl/files/artikel_2004_van_noort_-_zelfsturing_en_zelfregulatie.pdf

    William, D. (2013). Cijfers geven werkt niet. Meppel: Ten Brink Uitgevers.